BAZA ZNANJA

Kurs: - Finansijski menadžment

Modul: Poreska politika i organizacija finansijskog menadžmenta

Autor: Test Instruktor

Naziv jedinice: Platni promet

Poslovi platnog prometa

Poslove platnog prometa po pravilu obavljaju sledeće organizacije:

• centralna banka
• poslovne banke
• ostali posrednici u poslovima platnog prometa (menjačnice, pošte i druge organizacije koje imaju tehničke i zakonske mogućnosti za obavljanje poslova platnog prometa)

Centralna banka

Centralne banke, u većini zemalja, obavljaju sledeće poslove platnog prometa:

• vođenje žiro, obračunskih i drugih računa poslovnih banaka kao i računa drugih subjekata
• obavljanje međubankarskog kliringa i obračuna
• upravljanje tokovima gotovine, obezbeđivanje smeštaja, čuvanja i distribucije gotovog novca, primanje uplata, izvršavanje isplata i obavljanje blagajničko-trezorskih poslova
• praćenje likvidnosti poslovnih banaka, izdavanje naloga i preduzimanje mera radi održavanja dnevne likvidnosti banaka
• obavljanje međubankarskih obračuna čekova po tekućim računima građana i obračun prometa platnih kartica
• staranje o razvoju i unapređenju platnog prometa
• obavljanje poslova kontrole platnog prometa u okviru poslovnih banaka

Poslovne banke

Poslovne Banke obavljaju sledeće poslove platnog prometa:

• vode račune pravnih lica i fizičkih lica koja obavljaju poslovnu delatnost, izvršavaju interne i međubankarske transakcije plaćanja s tih računa i na te račune
• primaju od fizičkih lica uplate u korist računa koji se vode u drugoj banci
• primaju uplate u korist računa fizičkih lica koji se vode u toj banci
• obavljaju gotovinska plaćanja
• obavljaju blagajničko-trezorske poslove i obezbeđuju smeštaj i čuvanje gotovog novca
• primaju i naplaćuju čekove
• organizuju izdavanje platnih kartica i plaćanje platnim karticama i drugim instrumentima bezgotovinskog plaćanja

Ostali posrednici u poslovima platnog prometa

Ostali posrednici u poslovima platnog prometa obavljaju sledeće poslove platnog prometa:

• primaju uplate od fizičkih lica u korist računa koji se vode kod banaka
• primaju uplate od pravnih lica
• primaju uplate dnevnog pazara za račun klijenata banaka
• primaju i naplaćuju čekove po tekućim računima građana

Oblici plaćanja

Pravna lica i fizička lica koja obavljaju poslovnu delatnost mogu međusobne novčane obaveze izmirivati neposredno, prenosom hartija od vrednosti.

Pravna lica i fizička lica koja obavljaju delatnost mogu međusobne novčane obaveze izmirivati i ugovaranjem promene poverilaca, odnosno dužnika u određenom obligacionom odnosu (asignacija, cesija i slično), prebijanjem (kompenzacija) i na drugi način.

Plaćanja

Nalog za plaćanje može biti u pisanoj formi, elektronski ili usmen. Usmeni nalog za plaćanje banka i klijent moraju prethodno predvideti ugovorom o otvaranju i vođenju računa.

Nalog za plaćanje mora da sadrži podatke o izdavaocu i primaocu naloga i njihovim bankama, podatke o iznosu, kao i druge propisane podatke.

Nalozi za plaćanje ispostavljaju se na jedinstvenim instrumentima platnog prometa, čiji oblik, sadržinu i način korišćenja propisuje centralna banka.

Uplate i isplate sredstava, plaćanja i depoziti

Klijenti koji imaju račune kod banaka platni promet obavljaju prenosom sredstava, uplatom i isplatom. Klijent može podići sredstva sa računa ili izvršiti plaćanje - na osnovu naloga, i to u visini pokrića na računu.

Pravna lica i fizička lica koja obavljaju delatnost dužna su da novac primljen u gotovom po bilo kom osnovu, uplate kod banke istog dana, a najkasnije narednog radnog dana.

Klijent ne može raspolagati sredstvima s računa čije je izvršenje izuzeto zakonom, sudskom odlukom ili odlukom drugog nadležnog organa.

Druge finansijske organizacije osnovane prema zakonu kojim se uređuju banke i druge finansijske organizacije za obavljanje poslova platnog prometa otvaraju račun kod banke.